Hasta monatĵurnalo de lastminuta verkanto

Etikedoj

, , , , , ,

Novembron ĝenerale mi ne ŝatas. Ĝi estas la plej griza monato de la jaro, la tagoj daŭre mallongiĝas kaj kutime mi malsaniĝas je iu momento dum ĝi. Do bezonatas serioza strebo por fari ion ĉiu tage por ĝojigi mian animon, ĉar vintro alvenas post okulblinko. Neniel interesas min neĝo, vintraj sportoj, esti ekstere en la malvarmo. Eĉ kristnasko ne aparte entuziasmigas min, la daŭra premo aĉeti donacojn kaj tro da kukoj, drinki tro… do tial mi ĝojis, kiam mi ricevis la ĉi jaran rememorigilon de JarKompaso por kontroli la Esperanto-tradukon de la libreto kaj helpi pri la etaj ŝanĝoj kiuj aperis ekde la pasinta jaro. Mi originale tradukis tiun ĉi projekton de 2015, kaj ĝi estas unu el la plej gravaj aferoj kiun mi plenumas fine de la jaro.

Ĉar la unusola festo, kiun mi vere ĝoje kapablas festi estas la nova jaro. Ĝi sencas al mi. Ni venas al fino de ciklo, kaj iusence komencas novan. Kreskante – kiel infano – la aliaj festoj neniel sencis al mi: naciaj festoj? Deviga malĝojo, pensado pri murdado, kantado de ĉio solemna, apenaŭa ĝojo aŭ gloro por kune festi la nacion. Aspektas tiel, ke ni emas festi nur la terurajn okazaĵojn de hungara historio. Eĉ ekzistas diraĵo: “plorante festas la hungaro”. Triste. Mi ne estas religia, do pasko aŭ pentekosto signifis ne pli ol ĉokolado-kunikletojn kaj plian tagon for de la lernejo – kvankam por tio, mi ajnan kialon akceptas.

Mi ne plu estas en tradicia lernejo, nek festotagoj ĝenerale influas miajn labortagojn aŭ feriojn. Sed silvestro ĉiam estas festo por mi. Kaj ne pro tio, ke estas la naskiĝtago de mia patrino. Ĝenerale estas la unusola festo, kiam ĉiu bonhumoras kaj havas esperon por la nova jaro. Kaj esperi je io pli bona gravas.

Ekde kiam mi konscie uzas la tempon rerigardi al la jaro, kaj kuraĝe revi pri la sekva, mi eĉ pli ĝuas la tagojn gvidantajn al ĝi. Kvankam okazas, ke mi fine plenigas la kajeron nur en januaro. Ĝis tiam mi pensas pri la demandoj, cerbumadas, kaj rerigardas la monatojn en mia kalendaro kaj tagĵurnalo antaŭ mi komencas ion ajn ekverki.

Foje mi vidis en blogo de amiko rerigardon al la jaro rilate al Esperanto, kaj mi ĉiam volis tion fari, ĉar mi sentas tiel, ke mi ne bone notas la aferojn kiujn mi kontribuas al Esperantujo. Mi eĉ ne havas liston de ĉiu renkontiĝo kiun mi helpis organizi aŭ fakte ĉefis, aŭ ne aparte bone kapablas rakonti pri mia profesia laboro nuntempe. Do mi pensas, ke se mi mallonge resumas laŭ la monatoj kiel pasis tiu ĉi jaro tiam mi almenaŭ paŝon proksimiĝas al kion mi deziras esprimi de longa tempo.

Mi komencas pasintnovembre la rakonton, ĉar la jaro ankoraŭ ne finiĝis, kaj mi volas verki pri plena ciklo. Ĝuste pro tio, ĉar en novembro 2021 okazis la unua MoVeMo, la Monda Verk-Monato, kies tria eldono finiĝas hodiaŭ. Mi ankaŭ havis KOVIM, kio ne estis tiom amuze, sed ĉar estis komence-meze de la monato, ĝi duonigis mian defion en du: mi komence verkis pri rakonto, kiun mi volis esplori, fine mi uzis verkohelpilon por fini la defion. Mi elektis fari 700 vortojn tage, kaj komence tute bone sukcesis pri tio, sed fine, ne. Sume mi verkis 20iom mil vortojn tamen, kio ne estis malbone.

Partoprenis ĉirkaŭ 15 homoj, kaj estis vere nekredebla sperto labori kune dum monato. Tiom belaj projektoj naskiĝis, kaj pluraj revenis por kunfari la duan kaj trian fojon ankaŭ! La tuto estis eksperimento por vidi ĉu interesiĝas homoj pri tia defio, kaj ĉu eblas trovi la defion por si en ĝi. Mi povas diri, ke jam la unua eldono superis niajn atendojn. Kaj tiel, apud la verksesioj kaj legosalonoj, nova programo de Bobelarto naskiĝis!

Legi plu

Kaj la magio okazis la 11-an tagon

Etikedoj

, , ,

Dum pluraj jaroj en novembro kiam mi ankoraŭ estis lernanto, – kaj kiam la granda grizeco enfaldas Budapeŝton – mi ĉiam revis pri decembro. Ne nur revis, sed antaŭĝojis la jarfinon sciante ke la vera festo komenciĝos post kristnasko, kiam ni troviĝos en trajno al Germanio por bonvenigi la novan jaron inter amikoj. Okazis, ke ni jam dum IJF en Italio antaŭpagis por la evento, do jam paske mi antaŭĝuis la senton de festo. Kaj tre bone amuziĝis hejmenvenante al Hungario, kiam mi demandis miajn amikojn meze de aprilo: ĉu vi jam scias kie vi festos la silvestron? Ili rigardis min kvazaŭ mi estus freneza… Tio estas 8 monatojn for! Kompreneble ne!

Do ĉi jare kiam mia amikino demandis min pasintsemajne kie mi festos la novjaron, mi pensis: ĉu vi estas freneza?! Ĝi estas ankoraŭ plurajn semajnojn for! Mi laboras, okupiĝas pri miaj taskoj. Kiu pensas pri la jarfino tiom frue? Certe ne mi! Kaj prononcante tiujn vortojn mi rememoris, la ĉi supran rakonton.

Estas denove novembro, grizeco, kaj hodiaŭ estas la 11-a tago de MoVeMo. La suno subite ekbrilas meze de la tago. Ĝi alportas varman senton en mian ĉambron. Mia pulovero ankaŭ flavas, kaj mi lasas ke la sunbrilo agrable varmigu mian vizaĝon dum mi verkas. MoVeMo estas la plej mojosa defio kiun Esperantujo iam ajn vidis. Ĝi estas 30-taga kaj malfacila. Ĉar ne iu eksterulo donas la defion al vi, sed ni elektas la defion por ni mem.

Fari ion ajn dum tridek tagoj, kiu ne estas kutimo en via vivo igos vin labori arde kontraŭ la deziro de via cerbo. Ĝi vere provos vin konvinki ĉiu tage, ke iom verki, legi aŭ kreeme uzi Esperanton tute ne mankas al vi, ke se vi ne faros vian tagan pecon de la plano tiam fakte nenio okazos. Kaj via cerbo kompreneble pravas. Ĝi ne volas labori pli ol bezonate kaj volas ke vi simple ripozu. Kial strebi, kial puŝi vin ekverki, se vi povus trankvile legi dum dekkvin minutojn tviteron dum ĝi ankoraŭ ekzistas? Kaj tamen. Se vi strikte flankenpuŝas la kontraŭstaron de via afable protektema cerbo tiam etaj mirakloj, momentoj da magio okazas.

Legi plu

Kaj la mateno venis, kaj la homlupoj mortigis neniun…

Etikedoj

, , , , , , ,

Do, ĉu la sorĉistino decidis tuj savi iun? Aŭ sin mem? Kial neniu mortis? “Fakte, estas agrabla tio, ke ĉiu almenaŭ unu rondon povas ludi, kaj ne okazis tuj murdo” – konstatas nia Dio, kaj mi fiksrigardas lin, ĉar mi scias, ke li scias, ke ne la sorĉistino helpis iun ajn. Ke mi, la homlupo ne murdis iun ajn. Tiam li ankoraŭ pensis ke temas pri miskompreno aŭ mallerteco, ne pri serioza decido.

Mi ŝatas la ludon, sed mi ne ŝatas esti homlupo. Oni ĉiam pensas, ke mi estas homlupo, kaj mi ne aparte ŝatas kiam la vilaĝanoj fakte pravas rilate al tio. Mi kompatas ilin kaj min mem. Kutime mi ne babilemas dum la ludo, ofte silenteme observas. Tio estas suspektinde. Se mi diras ion tial, se ne, do tial. Estas ĉiam kelkaj kiuj tuj komencas paroli kaj ne aparte lasas la aliajn diri multon. Komencantoj kompreneble ne kuraĝas tiom vigle argumenti, ili ne trovas la vortojn.

Tamen, esti ĉe Esperanta renkontiĝo, kaj ne ludi eĉ unu rondon de homlupo estas neimagebla en mia mondo. Dum la Brita Kongreso en Conwy Bay mi nepre volis partopreni almenaŭ kelkajn sesiojn, kaj reengaĝiĝi al la mondo de Esperantistoj erve (neologismo: “en la reala vivo”. Mi rekomendas komenci uzi ĝin.) Mi estis preleganto kaj kontribuanto al la programo. Brilis ĉeesti sur la insulo, paroli pri kial Esperanto-literaturo gravas, verki kune kaj malkovri dum la legosalonojdum la legosalonoj la unuajn ĉapitrojn de ankoraŭ neaperintaj libroj. Ni legis pri la murdo de Roger Ackroyd (tradukis Hanso Becklin, ankaŭ lia prelego pri ĝi estis elstara), kaj pri La kurioza incidento en la nokto de hundo. Se vi volas bonegajn librojn legi en la somero, nepre mendu ilin!

Alico en Mirlando havas Esperantajn desegnojn ankaŭ!

Sekvu la retejon de EAB por ricevi novaĵojn, la altkvalita libroeldonado de la Asocio estas mirinda. Mi havas preskaŭ ĉiujn novajn librojn kaj verdire mi ne scias kiu eldonas tiom belegajn librojn en la senco de aspekto, lingvaĵo kaj dezajno nuntempe. Plej verŝajne neniu krom ili. Tial kolerigas min la fakto, ke en la Belartaj Konkursoj ne rajtas asocioj aŭ homoj konkursi post gajni en unu jaro. Kia absurdaĵo estas tio! Ili devus gajni ĉiu jare ĝis kiam pli bona aperas sur la sceno! Ĉu vi jam tenis la libron Alico en Mirlando en viaj manoj? Se ne, vi ja ne scias pri kio mi parolas…

Ĉirkaŭ 60 homoj por semajnfino estas bona nombro de partoprenantoj. Se vi volas, vi povas iomete paroli kun ĉiu, kaj certe estos 2-3 kun kiuj vi profunde babilados. Nuntempe ofte okazas, ke iun vi jam sekvis-renkontis rete antaŭ jaroj, kaj venas la tempo finfine vidi unu la alian persone. Tiel estis kun mi, kaj la sperto estis elstara!

Pri la kvalito de la organizado mi ne dubis. Tim Owen atenteme antaŭpreparis kaj informis pri la evento en bela retejo. Elkorajn gratulojn kaj bone merititan ripozadon post la semajnfino al li! Mi bonŝancis pri la homoj kun kiuj mi dividis la hotelon, estis agrabla grupeto por matenmanĝi kune antaŭ la kongreso kaj bierumi vespere post ol oni forĵetis nin el la ejo.

Apud la bieroj kompreneble ni devis diskuti pri homlupo antaŭ ekdormi. Se iu partoprenis la eventon, do komprenis, pri kio ni parolis kaj nepre aldonis sian vidpunkton, ĉefe se temis pri la Dio de la ludo… Se ne, do cedis ekkoni plurajn flankojn de la rakonto pri kio okazis por povi sociumi kun ni. Kaj tiu obsediĝo pri la ludo neniam ĉesas dum Esperanto-renkontiĝoj. Oni devas malfermi la Pandora-skatolon de homlupo nur unu fojon dum la renkontiĝo kaj hoppp!… la spirito de la ludo neniam forlasas la renkontiĝon ekde tiam.

Mi klarigas (kiel ĉiam…) Dankon al Andrzej S. por la foto!

Mi ĉiam ridas kiom da miskomprenoj okazas dum ludado. Sed ne tiel ni ludis ĝin dum la IJK!!! Jam dum la Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj la etaj denaskuloj inventas diversajn regulojn. Aldonas kaj forprenas kartojn kaj okazos bonhumora kaoso pro la devigaj kvereloj kaj akuzado. Tio estas neevitebla. Ni ridas, ni miskomprenas, mi ĉiam redemandas pri kion mi devas fari. Mi aŭskultas la regulojn kvazaŭ mi neniam aŭdintus ilin antaŭe. Mia cerbo senkonscie forigas ĉion, kion ĝi scias pri la ludo antaŭ ĉiu renkontiĝo, konservante nur la bazaĵon: la homlupoj murdas kaj la vilaĝanoj preferus vivi. Kaj venos iu nova Dio, kaj ri reinventos la regulojn.

Ĉi foje post la mateno alvenis, kaj iu mortis, la Dio ne diris ĉu estis vilaĝano aŭ homlupo, sorĉistino aŭ kiu ajn, kiu mortis. Ĉu vi jam aŭdis pri tia regulo?! Tio estis la unua fojo, ke mi ludis tiel, kaj mi serioze ne komprenis kiel tio povas esti… Ni volas scii, kiu mortis dum la nokto! Sed ne, ĉi foje ni ne rajtis scii. La Dio kompreneble klarigis al mi apud pluraj cidroj vespere, ke vere tiel oni ludas laŭ la reguloj… Oni devas lasi la karton sur la tablo kaj fine de la ludo ni ekscios kio okazis. Mi daŭre ne komprenas kiel tio sencas, do ajna spertulo bonvole klarigu al mi en la komentoj. La surprizoj dum la ludo ĉiam abundas, kaj kompreneble ĝi daŭre donas kaj donos temon (por sekvaj renkontiĝoj) pridiskutindan dum ni malrapide ebriiĝetas.

Kaj se vi volas scii kiel finiĝis la ludo… do mi nek gajnis, nek malgajnis. La vespera programo komenciĝis dume. Omaĝe al Bill Chapman venis kanti koruso en la kimra kaj ĝuste la du homlupoj volis aŭskulti la kantojn (jes, mi scias…) Do fine mi estis tiom malbona homlupo, ke mi eĉ prefere forlasis la vilaĝon kaj ne plu ludis.

Poezio en vestaĵvendejo

Etikedoj

, , , , , , ,

“Ĉu vi havas tempon opinii tiujn ĉi dek poemojn? La limdato por la redaktado estas morgaŭ.” Mi staras meze de ĉenvendejo kaj provlegas poemojn de amiko dum amikino provvestas pantalonojn en la malantaŭo de la ejo. Poezia momento meze de kapitalismo. Tajpadas freneze en la apon: jes, tiu plaĉas al mi, tiu alia havas temon kiun vi jam plurfoje esploris, tiu bonas, tiu ne aparte tuŝas min, tiun mi ne ŝatas. Li fidas mian opinion. Mi atenteme kaj precize argumentante donas mian vidpunkton, kaj li avide legas kiun ajn perspektivon mi ofertas. Originale mi alskribis lin pro koncerto, kiu okazis la sekvan tagon. Portugala artisto en Hungario, kies muzikon mi konigis al li. Amikino fine decidas ne aĉeti la pantolon dum ni finredaktas la lastajn poemojn en facebook. Ne estis la unua fojo, ke mi helpas lin. Li diras, ke li nepre volas ĉi foje danki min en la libro, kaj tuj petas min provizi Esperantan tradukon de la frazo. Mi rapide sendas ĝin. Li surprizite notas kiom rapide mi laboras, kaj demandas min ĉu mi emus iam traduki unu-du poemojn liajn. Kiujn? Mi demandas. Kiu ajn plaĉas al vi.

Tiaj artaj interŝanĝoj estas la plej signifoplenaj momentoj de mia ĉiutaga tago. Kvazaŭ natura, daŭra fluo de arto rekten en miajn vejnojn, same kiel kerna vivbezono apud dormi, manĝi kaj trinki.

Legi plu

11

Etikedoj

, , , , , ,

Tiu ĉi estas blogero kiun mi prokrastas de monatoj, preskaŭ jam jaro. Nuntempe mi povas diri, ke vere mi ne volis indulgi je la penso kion signifas okupiĝi pri literaturo, ĉefe pri nuntempa literaturo kaj verkado en Esperanto – sciante, ke milito, absolute nekomprenebla, detrua kaj for, sed samtempe najbara milito detruas nian mondon apude. Kaj jes, mi konsciencriproĉas, ke tiu ĉi ĉe la najbaroj zorgigas min pli ol iu ajn alia alie en la mondo. Sed estas tiel. Mi ne ĉesas pensi pri ĉiuj ukrainoj kiuj partoprenis ajnan renkontiĝon kiun mi organizis kun amikoj, miajn samkursanojn ĉe universitato, kaj la multajn varmajn invitojn al Kijivo aŭ Krimeo kiun mi ĝis nun ne povis akcepti. Nek pri la rusoj kiuj parolas Esperanton kaj samtempe iel klarigas al si mem kial tiu ĉi milito estas bezonata kaj tute memkomprenebla. Mi pripensas kion fari, kun kiu paroli. Kio helpas? Kio ne malhelpas? Ĉu mi povas ion fari por ŝanĝi la situacion? Kaj samtempe vivo ne haltas. Mi havas mian laboron kaj mi okupiĝas pri io ĉiu tage pri kio mi povas fieri.

Estas strange eĉ tajpi la vortojn, ke mi fieras pri io, kio rilatas al Esperanto. Post tiom da jaroj, fakte jardekoj da honto. Ke mi ne volis, ke la ekstera mondo sciu kiom Esperanto gravas al mi. Kion ĝi signifas en mia vivo. Kion ĝi kapablas atingi. Mi rigardis miajn denaskulo-amikojn kaj mi daŭre pensis: ili faras ion bone, ĉar ili ne plu okupiĝas pri Esperanto. Ili sukcesis plenkreskiĝi. Ne restis en la infana rolo de Esperanto-parolanto kiel mi. Kompreneble ne nur infanoj parolas Esperanton, sed estas sendube granda transiro kiam denaskulo decidas ankaŭ kiel plenkreskulo aktive paroli la lingvon kaj tiel aŭ eĉ pli aktivi en la movado. Kiam ne plu estas la decido aŭ nur influo de la gepatroj. Nuntempe mi eĉ havas tiajn pensojn, ke eble ili envias la fakton, ke mi daŭre povas okupiĝi pri Esperanto, kaj resti en la movado dum ili forlasis la tuton. Eble iom kaj io ankaŭ mankas al ili. Sed tiujn demandojn mi ankoraŭ ne kuraĝas starigi al ili.

Do mi malfermas mian retpaĝon kaj ŝokiĝas kiom longa tempo pasis ekde la lasta enskribo. Hodiaŭ, kiam mi finfine eniras la retejon denove la stranga rememorigo frapas min: gratulojn! Vi kreis vian blogon antaŭ 11 jaroj! Kiooo? Sed… sed ĵus estis 10 jaroj. Tiu jubileo kiam mi skribis pri la duboj pri malŝpari tiom da tempo je Esperanto, pri la malĝojo kaj amaraj pensoj, ke mi simple okupiĝis pri io, kio laŭ ekstera aspekto tute ne indis. Mi daŭre memoras ajnan momenton kiam mi verkis mian vivresumon kaj vidis, ke ĉiuj indaj spertoj en mia vivo venas el Esperantujo. El mondo, kiun neniu konas. Miaj sukcesoj troviĝis samloke. Kaj mi tamen sentis tiel, ke tio ĉio ne gravas. Estis malĝoja kaj malhela loko kiun plenlumigis unusola retmesaĝo de homo, kiun mi tute ne konis antaŭe. Kiu diris al mi, ke mi kapablus fari ion pri kio mi tute ne pensis antaŭe.

Li diris, ke mi helpu pri novelo-konkurso. Mi trovis la ideon amuza. Mi ja ne legas en Esperanto. Kaj ne, mi ne fieras pri tio, ĉar la hontigado de denaskuloj ankaŭ estas tiu ĉi temo: kiom vi legas kaj kion? Kaj jes, mi povintus legi multe. Miaj gepatroj arde legis diversajn librojn en Esperanto. Tradukojn kaj originalajn verkojn. Ili konas la ĉefan literaturon kaj tiel pli bonigis sian vortprovizon kaj ĝeneralan konon pri la movado. Ni havas hejme bretojn kaj bretojn da originala literaturo kiun mi neniam emis tuŝi. Sed mi ja verkas en Esperanto. Eble ne literaturon, sed skribas kaj pripensas kaj produktas originalajn verkojn. Tradukas malofte. Zorgas multe pri nia movado.

Do, mi komencis eklabori pri tiu konkurso kiu estis la unusola kiu iam ajn kaptis mian atenton. Estis interese. Mi markis la tiaman unuan retmesaĝon kiun mi ricevis tra retlisto kiun mi tre svage legas. Mi notis al mi, ke mi provu partopreni ĝuste tiun ĉi. La temon mi trovis interesa, kaj havis ideojn pri rakontoj kiujn mi neniam havis antaŭe. Mi pensis, ke estus amuze provi tiun ĉi defion. Verki novelon. Ha! Mi neniam faris tion antaŭe. Neniam devis verki prozon aŭ ion ajn krom la devigaj universitataj eseoj. Mi neniam elektis ajnan t.n. kreativ-verkadan kurson kiam mi povintus. Sed ja vivo ridas je mi, kompreneble, ĉar fine mi ne rajtis partopreni ĝin pro la fakto, ke mi envolviĝis en ĝia organizado.

Nuntempe mi pensas, kial mi ne verkas por mia blogo? Kiel povas esti, ke duona jaro, sed certe monatoj pasas antaŭ mi publikigas ion ajn. Sed poste mi ekpensas: sed mi ja daŭre verkas en Esperanto. Preskaŭ ĉiu tage. Kiel povas esti tio, ke nenio el tiuj aferoj aperas en mia SĈNK paĝo? Kaj tiam mi rememoras: granda parto de mia nuntempa laboro estas okupiĝi pri verkado kaj instigi aliajn verki kaj mi uzas miajn vortojn por tiuj celoj. Mi verkas en (kaj ankaŭ ekster) la sesioj, mi pripensas retleterojn, tekstojn por la paĝo de Bobelarto kaj blogerojn tie (kvankam ne sufiĉe regule kaj la malnetoj ankaŭ tie abundas, same kiel ĉi tie). Sed mi verkas. Se iu, iam trovus mian komputilon tre surpriziĝus pri la abunda enhavo de la dosierujo kiu nomiĝas simple en la hungara: mi verkas.

Antaŭ kelkaj semajnoj mi partoprenis poezian vesperon de la franca instituto ĉi tie en Budapeŝto. Oni festis la 50-an naskiĝtagon de poeto-tradukisto-akademiano-esploristo – kaj fakte multajn aliajn titolojn havas – Guillaume Métayer. Laŭdire kiu ajn okupiĝas pri francaj-hungaraj kulturaj rilatoj certe renkontis lian nomon, ĉar lia kontribuo en Francio por diskonigi hungaran poezion, nuntempajn verkojn kaj aŭtorojn de la pasintaj du jarcentoj ne povas maltrafi lian nomon.

Mi pensis, bone, kiel franc-hungaro mi estas terure malboninformita, ĉar tiu ĉi estis la unua fojo, ke mi aŭdis lian nomon. Mi partoprenis la eventon, ĉar mia plej ŝatata aŭtoro Krisztina Tóth organizis ĝin, kaj mia instruisto pri verkado de noveloj János Lackfi ankaŭ partoprenis ĝin. Nuntempe mi frekventas 20-semajnan kurson pri verkado de noveloj en la hungara, kiu estas enorma defio por mi. Kutime mi verkas en la angla, la lingvo en kiu mi studis ĉe ĉiu universitato (kvar), aŭ memkompreneble en Esperanto. Mi nur tiom scias, ke verki estas verki, kaj nuntempa literaturo estas tio kio pleje tuŝas min. Certe klasikaĵoj ankaŭ fekmojosas, sed mi ekŝatis legi kaj daŭre entuziasmas legi, se mi nutras mian animon per la perspektivoj de la epoko en kiu mi vivas nun.

Dum tiu vespero la amikoj-invititoj-poetoj laŭtlegis la poemojn de Métayer. Ili legis la hungaran tradukon kaj li mem laŭtlegis la originalajn francajn. Okazis nur tiom. Simpla aprezo de poemoj kaj tradukoj farite de nuntempaj aŭtoroj kiuj mem elektis siajn plej ŝatatajn de li. Fine iom da babilado, intervjueto kaj plej fine amiko lia laŭtlegis oficialan saluton al li: gratulojn, iom da nostalgiajn vortojn por la naskiĝtago. La tuta afero estis profunde kortuŝa. Sed kio pleje gravis, ke la laŭtlegado estis la plej granda kaj grava parto de ĝi. Unu homo post la alia ekstaris, promenis al la mikrofono, malfermis sian etan poemlibron kaj laŭ sia stilo aŭ serioze, aŭ plenaktorante aŭ ŝajne preskaŭ senemocie laŭtlegis ion de la ĉeestanta naskiĝtagulo. Estis tiom simple kaj brile.

Neniu tre bone komprenas kion mi faras nun, do mi pensas, ke venis la tempo por provi klarigi ĉi tie. Kiel tiu rakonto rilatas al mia laboro? Kie alie, se ne en mia propra blogo? Kaj per tio mi provos forigi ankaŭ la daŭran hontosenton kiun mi batalas rilate al mia laboro. Ĉar jes, mi faras ĉion, kion mi povas. Mi uzas ĉiujn miajn vivspertojn kaj kapablojn. Sed samtempe venas la demando, kiu ne permesas al mi ripozi: kiel damne mi aŭdacas okupiĝi pri io kaj kuraĝigi pri io, kion mi ne mem spertis dum longa tempo? Legi en Esperanto daŭre malfacilas por mi. Mia cerbo daŭre protestas. Mi vidas frazojn de aliaj homoj, kaj eĉ se plene indas legi mia ĝenerala kontraŭstaro estas tre forta.

Sed nun mia laboro estas organizi laŭtlegadon de verkoj. Do jes, cinike eblas diri, ke mi ricevas monon por kontraŭstari mian daŭre laŭte plendantan cerbon. Ofte ni ricevas salajron por io simila, kaj ni faras ion, kion ni nepre akceptus sen esti pagata. Tamen, mi parolu pri mim mem. Mi mem neniam pensintus pri tio en mia vivo, ke mi volus laŭtlegi en Esperanto kun aliaj. Kaj ke tio estas io ajn inda, aŭ ke bone povas funkcii. Kaj tamen. Ĉiu foje, ke mi organizas legosalonon mi pensas pri tio, ke se aliel ne, tiam tiel: peco post peco, paŝo post paŝo, frazo post frazo eblas malkovri Esperantan literaturon. Mi malkovras ĝin por mi mem. Kompreneble mi ne estus la organizanto kiu mi estas, se mi ne volus inviti la verkistojn kaj havi la eblecon demandi ilin. Mi volas scii: kial indas verki en Esperanto? Kion tiu ĉi sperto donas al vi? Kaj se neniu legas kion vi verkas? Kial vi faras tion?

Kompreneble la respondoj estas ĉiam tio: indas. Homoj legas. Eble ne tiom multe, eble ne tiom klare oni ricevas la opiniojn, ne tiom ofte eblas persone renkontiĝi. Sed pro tiuj kelkaj tute indas.

Kaj mi ne devus malproksimen iri por respondi al tiuj demandoj, mi ja mem verkas. Verki estas bezono por mi. Mi volis verki ĉi tien pri la komunumo, pri mia frustriĝo, pri la bonaj aferoj, eble sukcesi eduki iom, klarigi iom pri nia kulturo, pri tiuj aferoj pri kiuj mi havas sperton. Kaj kial ne defii min mem lerni pri kiel verki en alia stilo ol la kutima? Ĉu mi kapablus? Ĉu mi povas inventi rakontojn? Ĉu mi rajtas?

Aspektas tiel, ke jes. Aspektas tiel, ke mia instinkto kiel edukisto, mia volo lerni kiel fari novajn aferojn, mia emo esplori por la komunumo, por trovi la plej bonajn taskojn, ke mi mem sidas denove ĉiusemajne en leciono kaj lernas de la plej bonaj, ke mi enskribiĝas al aliaj kursoj kaj prepariĝas por trovi la plej bonajn ideojn sufiĉas. Kaj la tasko ne estas facila. Sen troe lamenti la aferon. Fari ion ajn rete prenas multe pli da energio ol persone, se temas pri edukado, pri gvidado de ajna sesio. Mi suferas de tio, ke mi ne povas persone sidi kun homoj en renkontiĝo, ke tio ne eblas nuntempe kaj eĉ se eblus, tio ne estus ĉiusemajna afero, kiel la reto permesas al mi nun konekti kun homoj ĉirkaŭ la mondo. Estas malfacile, ke por mia laboro mi rigardas nur la ekranon, kaj la homoj estas malantaŭ ĝi, kiam mia instinkto estus organizi por iam persone ĉeesti. Ĉefe, ke mi organizis en teamo kaj ni renkontiĝis persone por krei eventojn.

Sed ja estas nun tiel. Mi konstruas rete, kaj esperas, ke iam, ie povos persone verki kun la homoj. Ke mi povos sidi ĉe longa tablo kaj ni ĉiuj entuziasme, aŭ suferante, sed kreos rakontojn, kiujn ni publikigos, kiujn la Esperanto-komunumo volos legi. Ke ni interŝanĝos opiniojn, instruos unu la alian, kaj tiel riĉigos la movado. Ĉu tio eblas? Espereble jes.

Kiam (ne) mankas la vortoj

Etikedoj

, ,

Homoj kun multe da brila ŝminko promenas al eta placo kie laŭta-bonhumora muziko sonas. Estas festo, sed kiu volas festi tiun ĉi sabaton, kiam sentiĝas tiel ke partoj de la mondo estas en flamoj? Estas karnevalo… – li tre malrapide konsciiĝas pri tio. Infanetoj vestitaj kiel porketo kaj vesperto kuras tien kaj reen dum la familianoj trankvile trinkas siajn bierojn en tiu varma posttagmezo meze de Lisbono. Tiu ĉi ĉarma urbo kun siaj malnovaj domoj kaj plenkolore ornamitaj tegoloj ĉirkaŭbrakumas etan pecon de la monteto. Ĝi estis malplena matene – estas surprize konstati kiom da homoj kvazaŭ subite aperis vespere. Li preterpasas la longan vicon kiu formiĝas antaŭ la vendejeto. Videble kelkaj jam ebrias. Pli kaj pli da junaj vizaĝoj aperas kun brilaj ŝminkoj kaj ridetoj. Grupetoj formiĝas sur la monto kaj spektas la sunsubiron. Kiom poezie la tuta sceno.

Suprenirante la straton apud la malfermiĝantaj kafejoj aperas alia sceno, kiu plene ignoras kio okazas iom pli oriente, sed tamen en la sama kontinento. Paroj kisas, memfotas, kelkaj dancas antaŭ la kiĉa malantaŭo. La nuboj ŝajnas esti montoj malantaŭ kiuj ekkaŝas la suno. Tie jam estas la oceano, la tero haltas. Se milito okazus kiu forbalaus la homaron ĝis la akvo, tie estus la natura limo de la teritorio. Fakte ne. Ni scias ke la limoj ne haltas je la rando de tero.

Tiu ĉi regiono estis la konkeranto en la pasinteco. Kiel ĉiam, la lingvo montras la regnon kaj kolonizadon de la resto de la mondo. Sed oni forgesas tion ĉi tie, hodiaŭ, li pensadas amare. Ja estas malfacile konstati ke oni estas ĝuanto de kulturo kiu iam serioze kontribuis al la mizero de la tuta mondo. Sed tiam la informoj ne fluis tiom rapide kaj foren kiel nun. Li rigardas la homojn kiuj tuthoneste admiras la belecon de la urbo. La arboj en parko – kiu estas apenaŭ pli granda ol du naztukoj – ŝirmas la homojn de la ĉielo.

Li pensas pri siaj amikoj. Kiuj ŝirmas ilin? Kio aŭ kiu protektas ilin? Rigardante sian telefonon la mesaĝoj alvenas el diversaj lokoj. Parto de ili deziras bonan ripozon dum tiu ĉi aparte sunbrila sabato, aliaj petas informojn pri kiel helpi en tiu ĉi milita situacio. Ĉar homoj zorgas, same kiel li. Kaj ne scias kion fari, same kiel li. Kiel ĉeesti en la nuno, kiam la koro rompiĝas je la novaĵoj. Kiel ne senti sin egoisma en sia bonfarto kiam aliaj suferas? Kaj samtempe homoj ĉie suferas. Kial tiu milito gravas nun? Kial tiuj homoj? Neniam estis paco sur tero.

La anksio kreskiĝas kaj enaj ondaj emocioj ne trovas sian lokon. Li ĝuas sian citronkukon kiun li ricevis post longa atendado. Li konsciencriproĉas eĉ je la malagrablaj pensoj rilate al la servisto kiu aŭ forgesis la mendon aŭ simple ignoris ĝin. Li ne volas kolereti al la ĉefo de la ejo. Li ne volas atenti pri la konflikto kiu okazas malantaŭ la verŝotablo. Sed tiuj konfliktoj estas same konfliktoj kiel la foraj, nur la proporcio de la rezulto de la agoj estas pli malgrandaj. Homoj kiuj malbonfartas malbone traktas unu la alian. Ili abundas. Li provas ne pensi pri la suferado de la servisto, ne rimarki la malĝojan vizaĝon de ĵus hontigita kunlaboranto, ne vidi la koleron de la situacio kiu klare ne estas pacigita. La homoj forlasas la ejo, ja estas la fino de siaj deĵortempoj sen agnoski kio ĵus okazis. Kiu scias kian efikon havos tio la sekvan tagon. Kaj tiel aferoj komenciĝas.

Li volas nur ĝui ajnan bonan tagon, vivo sufiĉe malfacilas ajnakaze. Esti en agrabla loko, enspiri la aeron de la restoracioj kiuj servas freŝajn fiŝojn, preterpasi la kafejojn kiuj kontribuas al la bonodoro de la aero per la amara aromo de la kafoj miksiĝante kun la dolĉeco de la kukoj kiuj plenas je vanilo kaj cinamo. Por momentoj la ĝojo de la loko, la miraj suprenrigardantaj turistoj kiuj blokas la vojon, la hupado de la tuktukoj kiuj aperis en la urbo lastatempe trankviligas lin. La pensoj kiuj trude ĝenas estas for kaj eblas resti en la nuno – kaj samtempe eskapi ĝin.

La mesaĝoj kiuj rakontas pri envio igas lin inviti ĉiujn por la sekva fojo. Venu kun mi! Spertu ankaŭ la landon de plezuro, ĝuu la belecon de la arkitekturo. Ankaŭ vi haltu foti ĉiujn tri metrojn kaj volu kundividi la ĝojon kun ĉiu! Tiu malpeza sento daŭras kelkajn minutojn, foje momentojn, foje li ne plu rememoras kial lia koro maltrankvilas. Kial li ne kapablas plene ĉeesti, kial li sekrete volas esti hejme, kaj kial li pridemandas ĉu la semajnfina vojaĝo estis entute bona ideo.

Kaj tiu lando ankaŭ vidis pli belajn tagojn. La riĉeco kaj povreco proksime kunstaras en ĉiu angulo de la urbo. Antaŭ la plej ŝikaj vendejoj oni provas vendi drogojn al ajna turisto. Laŭ daŭre devas nei la provojn. La plene renovigitaj domoj same altiras atenton kiel la disfalantaj konstruaĵoj, ili estis same belaj kiam ankoraŭ homoj loĝis en ili. Kiam la malriĉeco kaj la ena milito ne forpelis homojn en aliajn lokojn serĉante pli bonan vivon. Aŭ simple ankaŭ ili nur volis eskapi tempon de diktatoro. Nur. Kvazaŭ estus tiel simple… Li rimarkas ke la malhelaj pensoj denove trudas la belan scenon. La trankvilo estas for. Li iom pli longe volus resti en la parko ĝuante la rigardon al la maro. Kiu fakte estas saleta rivero nur, la oceano atendas ĝin pacience iom pli en la okcidento.

Tro da turistoj estas ĉi tie, kaj nek Jesuo faras ion ajn. Nur staras tie etendante la brakojn al la urbo. Pasive atendas? Benon li ne sentas. Sekvante la brakon li imagas ke tiu alta viro povus havi magian energion. Iel helpi, iel sugesti kion fari. Inspiri la homojn agi.

Ĉu la ĝuado de la vetero kaj la ĝojo de la karnevalo estas ajna odo al la vivo? Ĉu ne sufiĉas, ke videble ne ĉiu suferas en la mondo? Kaj kion li mem povus fari? Ĉu konscie malstreĉigi la ŝultrojn kaj fokusiĝi je sia spiro sufiĉus? Se li ne ĝenas aliajn homojn kaj afable interagas ĉu tio estas jam paŝo antaŭen? Rigardas kolere denove la statuon, kiu estas en la alia flanko de la rivero: Jesuo sur la granda kolumno damne faru ion! Kion vi reprezentas? Ĉu vi meritas entute esti tie?

Strangas tiu ĝemela aspekto kun Rio de Ĵanejro. Tiu monumento estas tute klasika kaj bone konata. Ne ke li spertis ĝin iam ajn vervive, sed oni montris ĝin ofte dum la olimpikaj ludoj en 2016. Same kiel la proteston kontraŭ la registaro. Bravaj homoj kiuj volis havi la atenton de la mondo al la problemoj de la lando ankaŭ. Ĉu iu atentis? Kaj aliflanke tiu ĝemeleco estas bela. Du diversaj partoj de la mondo kunligita per sama simbolo. Tamen, la amara sento de kolonizado, forbruligado de la plej granda pluvarbaro – la pulmo de nia tero – enmarŝas liajn pensojn. Aspektas tiel ke bonfarto, abundeco, agrabla tagmanĝo kaj amo de la urbo ne povas ekzisti sen la daŭra memoro de la detruo de la mondo.

Apud la granda monumento aperas la ponto, kiun li ankaŭ pli bone konas de alia urbo: San Francisko. Almenaŭ aspektas tiel, ĉar nek tiun urbon li vidis en sia vivo. Kia hipokriteco, ke la enaj bataloj, la daŭra murdado de nigruloj ne tiom ĝenis lin. Aŭ emocie ne tiom envolviĝis tiam. Simple malŝaltis la sociajn retejojn kaj prefere malsekvis homojn kiuj afiŝis tro pri ĝi. Ja estas tiel: sklavoj restis iusence sklavoj tie. Eĉ se ni nun ne tiel nomas la tuton. Ĉu plena liberiĝo eblas? Ĉu eblas zorgi pri ĉiu ĉirkaŭ la mondo? Ĉu tio estas nia tasko aŭ nur zorgi pri si mem? Nur. Kvazaŭ tio estus tiom simple. Kvazaŭ ni ne dependus de unu la alia. Kvazaŭ ni povus forgesi, ke estas unu tero, kaj ni estas ĉi tie kune.

Ni bezonas junajn idealistojn, kantas la finnoj en lia orelo dum li provas trankvile verki en la kuirejo. Ĉu tiu verkado gravas entute? Kiel eblas per vortoj ŝanĝi ion ajn? Ĉu ĉio dependas nur de la uzo de lingvo? Kiuj donu fajreron al popoloj… ili kantas plu kaj li pensas pri kion tiuj idealistoj povus eventuale fari. La nokto estas tiom milda, ĝi estas perfekta por malstreĉiĝi kaj iom forgesi la ĉiutagajn taskojn. Nun belga kantisto kantas pri rasismo. Kiel oni estas devigitaj elekti flankojn. Kanto pri kiel esti bravaj, ne stari en la vicon, kantas pri la hipokriteco en la mondo. Taŭgaj kantoj por la situacio, hazarde elektitaj de sia telefono el inter la plurcent aliaj eblecoj.

Imagu, imagu, imagu. Ĉu iu ajn jam provis vere imagi ĉiujn homojn en la mondo? Vere ĉiujn. Ni ja estas multaj. Li nun komencas provi imagi ĉiujn. Li komencas per si mem, meze de sia familio, en la kvartalo kie li kreskis, je unu flanko de la rivero, poste imagas la alian flankon de la urbo kiuj estas ligitaj per multaj belaj pontoj. Tie li haltas. Oni bombis plurajn el tiuj dum la dua mondmilito. Homoj tiom facile parolas pri tria mondmilito nun. Li skuiĝas je tiu penso. Bone, li igas sin fokusiĝi. Du flankoj de la rivero. Mense vojaĝas plu, li provas imagi ĉiujn enloĝantojn, la familiojn en domoj, la solajn maljunulojn en apartamentoj. La universitatanojn kiuj loĝas kune. Kaj poste perdas la fadenon. Jam tio estas tro. Sed John Lennon diris ke vere imagu ĉiujn.

Bone, eble la ordo malbonas. Li rekomencas la imagadon per Lisbono. Li estas en kvartalo kiun ne konas, tamen almenaŭ kelkajn trapromenis. Do li komencas per la turistoj. Li ja mem estas turisto ĉi tie. Do li provas nun imagi ĉiujn turistojn, kiuj ekscitite–atendante la semajnfinon nun estas ĉi tie kaj ĝuas la karnevalon. Eble li daŭrigu per ĉiuj kiuj festas en la stratoj, parkoj, drinkejoj kaj per ĉiuj kiuj jam pli kaj pli ebrias dum la nokto. Poste li havas la imagon de Jesuo sur la monteto denove. Kial li ne petu lin? Beno helpus. Li imagas ĉiujn kiujn Jesuo vidas de la monto kaj … (daŭrigota)

Verkita en Lisbono kadre de la unua ĉeesta semajnfina verksesio de Bobelarto la 26-an de februaro.